Mersin’in Tarsus ilçesinde 2016’da başlayan ve yaklaşık bir yıl süren gizemli kazı, aradan yaklaşık 10 yıl geçmesine rağmen hâlâ gizemini ve gündemdeki yerini koruyor. Kazı süresince alınan geniş güvenlik önlemleri, çalışmaların uzunluğu ve bölgede ne arandığına ilişkin ortaya atılan iddialar, kamuoyundaki tartışmaları bugün de canlı tutuyor. Resmî açıklamalarda kazıda bulunan eserlere ilişkin bilgiler paylaşılmış olsa da çalışmaların kapsamına yönelik sorular merak konusu olmaya devam ediyor.
Kaçak kazıdan resmî soruşturmaya uzanan süreç
Tarsus’un 82 Evler Mahallesi’ndeki kazının geçmişi 2015 yılına dayanıyor. Kaçak kazı ihbarları üzerine başlatılan incelemelerde, tek katlı bir binanın içerisinde 2,30 metre derinliğinde bir çukur ve iki ayrı galeri tespit edildi. Bölgede bulunan tarihî parçalar nedeniyle alan, 22 Temmuz 2015’te üçüncü derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildi.

Bölgede daha önce yapılan kaçak kazıların ardından, bulunan parçaların ne olduğunun anlaşılması için resmî bir çalışma yürütülmesine karar verildi. Müze ve güvenlik birimleri arasındaki görüşmeler sonucunda, Tarsus Müze Müdürlüğü başkanlığında kurtarma kazısı yapılması için 15 Aralık 2016 tarihinde izin verildi.
Devlet denetiminde bir yıllık kazı
Kasım 2016’da kazı alanının bulunduğu sokak özel harekât polisleri tarafından kapatıldı. Alanın mavi brandalar ve tel örgülerle çevrilerek güvenlik altına alınması, mahalle sakinlerinin merakını artırıyordu..
O dönemde mahallede yaşayan 78 yaşındaki emekli ilkokul öğretmeni Selahattin Börük, kazı alanındaki güvenlik önlemlerinin zamanla arttığını anlatıyor. Başlangıçta az sayıda polisin bulunduğu bölgede, ilerleyen süreçte güvenliğin daha da sıkılaştırıldığını belirten Börük, kazı alanını koruyan polislerin de başka polisler tarafından korunduğunu ifade ediyor. Alana giriş ve çıkışların kontrollü şekilde gerçekleştirildiğini, daha sonra ise bölgenin tamamen kapatıldığını aktaran Börük, polislere kazının ne kadar süreceğini sorduğunu ancak cevap alamadığını anlatıyor.

Kazının gölgesinde mahalle yaşamı
Kazı devam ederken bölgede ne arandığına dair iddialar da yayılmaya başladı. Kimi iddialarda kutsal kitaplarda adı geçen Ahit Sandığı’ndan, kimilerinde Aziz Pavlus’a ait olduğu öne sürülen kayıp bir İncil’den söz edildi. Yeraltı şehri ve tarihî hazine iddiaları da özellikle internet ortamında gündeme geldi. Ancak bu iddiaları doğrulayan herhangi bir resmî bulgu açıklanmadı.
Kazı alanının çevresinde yaşayanlar açısından ise olay, yalnızca haberlerde ve sosyal medyada konuşulan bir konu değildi. Mahalledeki günlük sohbetlerde de kazının amacı, alınan önlemler ve çalışmaların ne zaman biteceği merak ediliyordu.
81 yaşındaki emekli ilkokul öğretmeni Necmiye Börük, kazı sürecinde komşularıyla sık sık kazı hakkında konuştuklarını ancak yoğun polis önlemleri nedeniyle alana yaklaşamadıklarını belirtiyor. Mahallede Ahit Sandığı, ilk İncil ve yer altında bir şehir bulunduğuna ilişkin çeşitli söylentilerin dolaştığını ifade eden Börük, bu iddiaların sosyal medyada da yayıldığını söylüyor. Yaşanan belirsizliği ise “Biz orada yaşıyorduk ama ne olup bittiğini bilmiyorduk. Hâlâ da bilmiyoruz” sözleriyle dile getiriyor.
Kazı ilerledikçe mahalledeki endişenin de arttığını belirten Börük, kazı alanına bakan evlerden birinin camlarının tahtalarla kapatıldığını anlatıyor. Bu durumun mahalle sakinleri arasında soru işaretleri yarattığını ve bazı komşuların taşınmayı bile düşündüğünü aktaran Börük, o dönemde yaşadıkları tedirginliği “İnsan kendi evinde bile rahat hissedemiyordu” sözleriyle ifade ediyor.

Kazı bitti, tartışmalar sona ermedi
Yaklaşık bir yıl süren çalışmalar 3 Kasım 2017’de sona erdi. Kültür ve Turizm Bakanlığının Meclis Araştırma Komisyonuna ilettiği bilgi notuna göre kazı alanında pişmiş toprak kandil parçaları, çatı kiremitleri ve amfora parçaları bulundu. Ancak envanterlik değeri taşıyan bir kültür varlığına rastlanmadı. Çalışmaların ardından açılan çukurlar güvenlik gerekçesiyle kapatıldı.
Kazının gerçekleştirildiği Tarsus’un 82 Evler Mahallesi’ndeki alanın günümüzde bencin istasyonuna dönüştürüldüğüne ilişkin iddialar bulunuyor. Ancak resmî açıklamalara göre kazı çalışmaları 214 ada, 7 ve 8 numaralı parsellerde gerçekleştirildi. Bölgedeki harita ve işletme kayıtları, kazı alanının yakın çevresinde akaryakıt istasyonları bulunduğunu fakat söz konusu istasyonların doğrudan kazı alanının üzerine inşa edilmediğini gösteriyor. Kazının sonuçlarına ilişkin daha ayrıntılı bilgi almak amacıyla Tarsus Müze Müdürlüğü’ne e-posta yoluyla yöneltilen sorular ise henüz yanıtlanmadı.







