Yükseköğretim Kurulu, (YÖK) geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada bazı lisans programlarının üç yıl içinde tamamlanabilmesi için çalışma başlatıldığını duyurdu. YÖK Başkanı Erol Özvar, yeni sistemin özellikle başarılı öğrenciler için daha esnek ve hızlı bir eğitim planı sunabileceğini belirtti.
YÖK’ün internet sitesinde kararın öğrenciler ve veliler tarafından genel olarak olumlu karşılandığı belirtildi. Ancak düzenlemenin nasıl uygulanacağı hâlâ net değil. Özellikle mevcut lisans programlarında geçerli olan 240 AKTS kredi zorunluluğunun üç yıllık modele göre yeniden düzenlenip düzenlenmeyeceğine dair YÖK tarafından henüz herhangi bir açıklama yapılmadı. Bu belirsizlik, tartışmanın bir bölümünü “süre kısalacak ama içerik nasıl dönüşecek?” sorusuna yöneltmiş durumda.
Üniversite süresinin anlamı değişiyor
Prof. Dr Erkan Saka
İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erkan Saka, üç yıllık modelin teknik olarak uygulanabileceğini ancak üniversitenin yalnızca akademik bir kurum olmadığını hatırlatıyor. Saka’ya göre dört yıl, öğrencilerin yalnızca ders değil; sosyal çevre, kimlik, tartışma kültürü ve mesleki yönelim geliştirdiği bir dönem.
Saka’ya göre bu nedenle öğrenim süresinin kısalması, üniversite deneyiminin bazı boyutlarını daraltabilir. Staj süreçleri, öğrenci kulüpleri, kampüs etkileşimleri ve kişisel gelişim gibi alanların üç yıl içine sıkışması öğrencilerin mezuniyet sonrası adaptasyonunu zorlaştırabilir. Saka, müfredatın üç yıla uyarlanabileceğini kabul ediyor; ancak sorunun teknik değil, daha çok deneyimsel bir mesele olduğunu vurguluyor.
Türkiye’nin yapısal hazırlığı ne durumda?
Aynı üniversiteden Yine Bilgi Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ivo Ozan Furman, tartışmayı daha yapısal bir perspektiften değerlendiriyor. Furman, üç yıllık lisansın Avrupa’daki Bologna Süreci’nin parçası olan “3+2 modeli”ne dayandığını hatırlatıyor. Ancak Türkiye’de lise ön hazırlığı, akademik kadro kapasitesi ve yükseköğretim altyapısının bu modele doğrudan geçiş için yeterince olgun olmadığını düşünüyor.
Furman’a göre Avrupa’da öğrenciler üniversiteye ileri düzey analitik düşünme ve yabancı dil kapasitesiyle başlarken, Türkiye’de lise müfredatı bu hazırlığı tam olarak sağlayamıyor. Bu nedenle lisans süresinin kısalması, öğrencilerin temel eksikleri kapatamadan mezun olmasına yol açabilir. Ayrıca Avrupa’da üç yıllık model, erişilebilir yüksek lisans programlarıyla destekleniyor. Türkiye’de ise yüksek lisans ücretleri ve erişim zorluğu nedeniyle bu tamamlayıcı mekanizmanın aynı şekilde işlemesi .
Ekonomik etkiler de tartışmanın bir parçası
Furman, reformun arkasında akademik gerekçelerin yanında ekonomik motivasyonların da bulunduğunu düşünüyor. Sürenin kısalması, kısa vadede daha fazla mezun verilmesi ve bazı mali yüklerin azalması anlamına gelebilir. Ancak bunun devlet üniversitelerinde talep artışına ve kontenjan baskısına yol açabileceğini; uzun vadede hem kalite hem erişim eşitliği açısından dengesizlik yaratabileceğini ifade ediyor.
ivo ozan furman
Bir süre tartışması değil, sistem tartışması
Hem Saka hem Furman, üç yıllık modele geçişin sadece “mezuniyet süresi” üzerinden tartışılamayacağı görüşünde. Türkiye’nin bu modele sağlıklı biçimde uyum sağlayabilmesi için lise eğitiminden akademik kadro kapasitesine, yüksek lisans erişiminden kampüs yaşamının niteliğine kadar pek çok alanda kapsamlı planlama gerekiyor.
YÖK’ün yeni düzenlemesi, yükseköğretimde önemli bir dönüşümün başlangıcı olabilir, ancak nasıl uygulanacağına dair kritik başlıklar özellikle kredi zorunluluğu, akademik içerik ve kapasite planlaması hâlâ netleşmiş değil.
Yorum yazın