Avrupa sokaklarında geçirilen aylar, yeni kültürler, yeni dostluklar, sınırsız özgürlük duygusu… Erasmus deneyimi, öğrencilerin hayatında unutulmaz bir dönüm noktası olmayı vaat ediyor. Ancak o dönüş yolculuğunda, uçaktan inen birçok genç için hayat bir daha eskisi gibi olmuyor. Bu duygunun da bir isim var: Post-Erasmus Sendromu. Yeni bir kültüre alıştıktan sonra kendi ülkesine dönen öğrencilerin yaşadığı boşluk, yabancılaşma ve özlem hissi; kısa sürede “hayata yeniden adapte olma krizi”ne dönüşüyor.
Bir rüyanın ardından gelen sessizlik
Erasmus dönüşü yaşanan bu sendrom, giderek daha fazla öğrencinin ortak hikâyesine dönüşmüş durumda.
Norveç, İtalya, Hollanda ya da İspanya’da geçirdikleri bir yılın ardından Türkiye’ye dönen gençler, eski hayatlarına geri dönmekte zorlanıyor. Bu yalnız Türkiye’ye özgü bir durum değil her ülkeden üniversite öğrencileri ülkelerine döndüklerinde benzer durumu yaşadığını söylüyor. Instagram’da #posterasmus etiketi altında 5 binden fazla gönderi bulunuyor.
Erasmus’tan dönen gençlerin sosyalleşme biçimleri değişmiş oluyor, özgürlük anlayışları farklılaşmış, hayatın ritmi onlara artık fazla gürültülü ya da fazla yavaş geliyor.
“Yurt dışında geçirdiğim o altı ay boyunca gerçekten kim olduğumu keşfettim,” diyor Zeynep, 23 yaşında, Norveç’ten yeni dönen bir öğrenci: “Orada kendi başıma ayakta durmayı öğrendim. Şimdi İstanbul’da sanki o güçlü halim benden uzaklaştı. Her şey aynı ama ben değiştim. Artık hiçbir yere tam olarak ait hissetmiyorum.”
Zeynep’in hissettikleri yalnızca ona özgü değil. Sosyal medyada binlerce öğrenci, benzer duguları palyaşıyor benzer duygularını paylaşıyor. Birçoğu, “en zor kısmın gitmek değil, dönmek olduğunu” söylüyor.
Erasmus Student Network UC3M (Madrid) tarafından sosyal medyada yayınlanan Post Erasmus rehberi
Döndüğünde seni kimse karşılamıyor
Erasmus dönüşü, genellikle heyecanla değil bir tür duygusal çöküşle karşılanıyor. Roza 24 yaşında, İspanya’da eğitim görmüş bir öğrenci şöyle anlatıyor: “Orada herkes birbirine ‘nasılsın’ diye sorduğunda gerçekten cevabını merak ediyordu. Burada sorduğunuzda sadece bir selam. Bu bile seni yabancı hissettirmeye yetiyor.”
Roza, Türkiye’ye döndükten sonra bir süre işe veya okula adapte olamadığını söylüyor: “Sürekli oradaki hayatı düşünüyorum. Sabah kahve içtiğim kafeyi, sokak müzisyenini, insanların birbirine olan saygısını… Burada her şey daha aceleci, daha gergin. Eskiden sevdiğim şeyler bile anlamsızlaştı.”
Norveç’ten dönen 22 yaşındaki Maltalı öğrenci Carla,”Erasmus sonrası depresyon gerçek bir şey. Her sabah uyanınca, Erasmus’taki arkadaşlarıma yazmadan duramıyordum. Her şeyin çok hızlı bitmesi beni hazırlıksız yakaladı. Dönüşten sonra birkaç ay adapte olamadım” diyor.
Sosyalleşme değil, yalnızlaşma süreci
Erasmus’tan dönen öğrenciler, kendi çevrelerinde de çoğu zaman anlaşılamadıklarını hissediyor.
Arkadaş çevresi değişmiş, ilgi alanları farklılaşmış oluyor. “Bir yılda senin değiştiğini fark etmeyen insanlar, seni ‘havalı davranmakla’ suçluyor” diyor Deniz, 22 yaşında, Hollanda’dan dönen bir öğrenci yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor: “Anlatmak istiyorsun, ama kimse gerçekten dinlemiyor. Çünkü orada yaşadığın deneyim sadece bir tatil değil. O dönemde büyüyorsun, kendi sınırlarını keşfediyorsun. Dönünce ise, seni anlamayan bir ortamda sıkışıp kalıyorsun.”
İtalya’dan ülkesi İspanya’ya dönen 23 yaşındaki Fede, “Bir yıl boyunca başka bir ülkede yaşamak bana çok şey öğretti ama döndüğümde kimse o deneyimi tam olarak anlayamadı. Ailem bile. Bu yüzden uzun süre kendimi yalnız hissettim — sanki iki hayat arasında kalmış gibiydim” diyor.
Depresyon belirtileri
Dr. Öğretim Üyesi Serap Önen
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa’da 2017’de yapılan bir araştırma, yurt dışında eğitim programlarına katılan öğrencilerin önemli bir bölümünün dönüş sonrası depresyon belirtileri yaşadığını ortaya koydu.
30 farklı ögrencinin katıldığı araştırmada katılımcıların yüzde 50’si ülkelerine döndükten sonraki ilk üç ay içinde “boşluk hissi”, “uyum güçlüğü” ve “motivasyon kaybı” gibi duygusal sorunlar yaşadıklarını bildirdi.
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Dr. Öğretim Üyesi Serap Önen, sonuçların “Erasmus sonrası depresyon” olarak adlandırılan durumun sanılandan çok daha yaygın olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Önen’e göre bu durum, öğrencilerin yurt dışındayken kazandıkları özgürlük, farklı kültürlere uyum ve sosyal çevreyi geride bırakmakta zorlanmalarından kaynaklanıyor: “Birçok öğrenci dönüşte çevresine yabancı hissediyor. Arkadaşlık ilişkileri, gündelik rutin ve eğitim sistemi bir anda değişiyor. Bu da kimlik karmaşası ve yalnızlık hissini tetikliyor.”
Yabancı ülkede kendini buldun, peki şimdi ne olacak?
#PostErasmus etiketiyle sosyal medyada paylaşılan içeriklerden biri.
Erasmus’un ardından ülkelerine dönen öğrencilerin en sık yaşadığı sorunlardan biri de anlam boşluğu.
Yurt dışındaki sistemli eğitim, bireysel sorumluluk bilinci ve özgürlük duygusu, burada karşılık bulmayınca öğrenciler “her şeyin eksik olduğu” hissine kapılıyor.
Buse 24 yaşında, Almanya’dan döndükten sonra kendi üniversitesinde son yılına devam eden bir öğrenci, bu çelişkiyi şöyle anlatıyor: “Orada kendi emeğinle bir şey başardığında fark ediliyorsun. Burada ise sistem seni görmezden geliyor. Erasmus’tan döndüğümde sanki bütün o deneyimim boşa gitmiş gibi hissettim. O yüzden yeniden motive olmak çok zor.”
Yeni bir başlangıç için sessiz bir mücadele
Erasmus’tan dönen öğrencilerin çoğu, bu duygusal süreci sosyal medyada veya yakın çevresinde paylaşmakta zorlanıyor. Kimi için bu, “lüks bir şikâyet” gibi görülüyor. Ama gerçek şu ki, bu süreçte yalnızlık, kaygı ve depresyon belirtileri yaşayan gençlerin sayısı giderek artıyor.
“Erasmus bana dünyayı sevdirdi, ama dönüşte kendi ülkemden koptum,” diyor Ceren, 23 yaşında, İtalya’dan dönen bir öğrenci: “Şimdi yeniden bağ kurmaya çalışıyorum ama bazen insan kendi ülkesinde bile misafir gibi hissediyor.”
Bir deneyim, iki hayat
Erasmus, gençlere sadece akademik değil, duygusal ve sosyal olarak da büyük bir dönüşüm yaşatıyor.
Ancak dönüş yolculuğu da en az gidiş kadar önemli. Çünkü Post-Erasmus Sendromu sadece bir özlem değil; “kim olduğunu, nerede ait olduğunu” sorgulama süreci. Gerçekten de, Erasmus bir kapı aralıyor — ama o kapıdan geçip geri dönmek, çoğu öğrenci için asıl sınav oluyor.
Yorum yazın