Etiket mimari

“Hayal-et” binalar yakında İstanbul’da!

Ayasofya’nın doğusunda 19. yüzyılda dev cüsseli bir Darülfünun yani üniversite binası olduğunu bilen var mı? Peki Taksim’deki Topçu Kışlası’nın nerede durduğunu ve nasıl bir yapı olduğunu?.. Ya Ayasofya ile yaşıt Polyeuktos Kilisesi günümüze kadar ulaşsaydı neler olurdu? Levent’te 1950’lerden 80’lere kadar gelen Squibb fabrikasının neden yıkıldığını hatırlayan var mı? Ya Yeşilköy’de Rusların diktiği Aya Stefanos anıtı bugüne kadar gelseydi? Anıt bugüne gelemediği gibi anıtın yıkımını belgeleyen “ilk Türk filmi” de bizlere ulaşamadı. Bu yapılar bugün birer hayalet olarak kentimizde dolaşıyor. Ama onların hayalet olması bizim onları hayal etmemize engel değil elbette. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı tarafından düzenlenen Çarşamba Buluşmaları’nın bu haftaki konusu, “İstanbul’da Tarihi Yıkım / Hayal-et Yapılar” oldu. Toplantıda, günümüzde artık var olmayan, farklı dönemlerden ve yıkım sebeplerinden seçilmiş 12 yapı ele alındı. İTÜ Mimarlık Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Turgut Saner danışmanlığında, mimarlar Cem Kozar ve Işıl Ünal’ın çalışmalarıyla gerekleştirilen proje, kentlilerde yıkıma karşı bir duyarlılık oluşturmayı hedefliyor.“Seçilen 12 yapı günümüze kadar gelseydi kent nasıl etkilenirdi?” sorusundan yola çıktıklarını söyleyen Cem Kozar, “Kentlerde yıkım her zaman gerçekleşen ve kaçınılmaz bir şey, ama yıkılanı unutmak kente yapılan en büyük ihanettir” diyor. “Hayal-et Yapılar” projesinde, M.S. 430’da II. Thedosius tarafından yapılan Antiochos (Adalet) Sarayı, 6. yüzyılın ilk çeyreğinde yapılan Pollyeuktos Kilisesi, günümüzde parçalarına hâlâ rastlanan Galata Surları, Fatih’te 1956’da yol yapımı nedeniyle yıkılan Çandarlı Hamamı, Sarayburnun’da alt yapısı hâlâ bulunan İncirli Köşk, yine yol genişletme çabalarından dolayı yıkılan Direklerarası, hiçbir kalıntısı bulunmayan Sadabad Sarayı, 1930’larda Taksim Gezi Parkı için yıkılan Taksim Kışlası, II. Mahmud zamanında yapılan Eski Çırağan Sarayı, 1934’te yanan Darülfünun, Yeşilköy’de bulunan Ayastefanos Anıtı ve 1980 sonrasında yıkılan Squibb İlaç Fabrikası bulunuyor. 12 yapının da kendine özgü bir hikâyesi olduğunu anlatan Kozar, bazılarının günümüzde otopark ve umumi tuvalet olarak kullanıldığını, hatta 1934’te yanan Darülfunun’un tuğlalarının gazete ilanıyla satışa sunulduğunu, yapılardan sadece Eski Çırağan Sarayı’nın yeniden yapılmak […]

Yılın eğitim yapısı Türkiye’de!

Mimar ve akademisyenler tarafından dünyanın en çok takip edilen internet sitesi ArchDaily, Mehmet Kütükçüoğlu ve Ertuğ Uçar’ın tasarladığı Yapı Kredi Bankacılık Akademisi’ni (YKB Akademi) yılın eğitim binası seçti. Gebze’deki bina 2009’da hizmete girmişti. Kütükçüoğlu ve Uçar, ArchDaily’nin 13 kategoride düzenlediği “yılın yapısı” yarışmasına eğitim dalında katıldı. YKB Akademi projesi bu dalda, tüm dünyadan 84 projeyle yarıştı. Sonuç, projeleri ArchDaily üzerinden oylayan katılımcıların tercihleriyle ortaya çıktı. Daha önce bu tür yarışmalara Türkiye’den katılım olmadığını dile getiren Kütükçüoğlu ve Uçar, Teğet Mimarlık’ın geçen yıl benzer bir yarışmaya katılmasından sonra Türk mimarların da bu alana ilgi duymaya başladığını söylüyor. İkili “ArchDaily’nin verdiği, internet üzerinden yapılan bir oylamayla gelen bir ödül. Yani bir nevi Erovizyon usulü. Bu bilgiyle değerlendirilmesi gerekir. Ancak yine de iki şeyin göstergesi sayılabilir. Birincisi, Türkiye’de de mimarlık faaliyetlerinin arttığı. İkisi de Türkiye ve İstanbul’a karşı ilginin çoğaldığı” diyor. Ödül alan YKB Akademi projesi ise, Yapı Kredi’ye ait Gebze’deki Bankacılık Üssü’ne ek olarak tasarlanmıştı. Kütükçüoğlu, akademiyi mimari açıdan değerlendirirken, “kendi karakterini ortaya koyan ama aynı anda eklemlendiği yapı grubuyla da ilişkili bir tasarımı” hedeflediklerini söylüyor. Akademisyen ve profesyonel mimarlar tarafından yönetilen ArchDaily portalı, Mart 2008’de yayına başladı. Dünyanın dört bir yanındaki mimarlara, kendi alanlarıyla ilgili en güncel ve detaylı bilgiyi ulaştırmayı hedefliyor. Site 2009’da dünyanın en çok takip edilen mimarlık sitesi oldu. “Yılın yapısı” yarışmasının kazanlarını, Building of the Year sayfasında bulabilirsiniz.

Trapattoni ve Kadir Topbaş

) Ne oldu o proje? Türkiye’nin önde gelen mimarları Topbaş’a cevaplarını basın yoluyla verdiler. Gelgelim Kartal Dönüşüm Projesi, dünyaca ünlü Mimar Zaha Hadid’e verildi. Peki, Topbaş’ın deyişiyle “şehri turizm merkezi haline getirecek” 2006 yılında çizilen o projeye ne oldu? Cevabı, MilliyetEmlak ekinin 25 Aralık 2009 tarihli “Kartal neden dönüşemedi” başlıklı haberinden alıyoruz: “(…) Zaha Hadid’in çizdiği projelerin başına neredeyse gelmeyen kalmadı. Zaten ilerlemeyisin sebeplerinden biri de bu oldu. Hadid, önce 1/5000 planlan teorik ve sembolik olarak ‘siluet’” bazında çizdi. Ama, İmar Kanunu’na ve İstanbul yönetmeliklerine uygun bulunmadı. Ve ‘uygunlaştırma’ çalışmaları başladı. Devreye İstanbul Metropoliten Planlama ve bazı özel şirketler girdi. Uygunlaştırma sonrasında 1/5000’lik planlar sembolik olarak 2 yıl önce Büyükşehir Belediyesi’nden geçerek askıya çıkarıldı ve onandı. Ancak planların sembolik olması, iptale neden olacaktı. Bu yüzden bu plan, sadece devam için bir kademe olarak düşünülmüştü. Daha sonra Zaha Hadid 1/1000’lik plan çalışmalarına başladı. Çünkü 1/5000’lik plan onanmadan 1/1000’liklerin çizim süreci başlayamıyordu. Bu seferki hedef, 1/1000’lik planlan ve buna bağlı olarak ‘yenilenmiş’ 1/5000’lik revizyonları seçim öncesi İBB ve Kartal Belediyesi meclislerinden geçerek onamaktı. Yurtdışında çizilmiş ve Türkiye’ye uyarlanmış plan, seçim öncesine Eylül 2008’e yetişti. Ancak, evdeki hesap, bir kez daha çarşıya uymadı. İlçe belediyesi 1/1000’likleri seçim öncesi hazırlayıp Büyükşehir’e gönderdi. İşler, bu aşamada 2009 yaz aylanna kadar kaldı. Bu sürede doğal olarak bütün planlama süreci de bekledi. En sonunda Büyükşehir Belediyesi, geçen ay Meclis gündemine almayı başarabildi. 1/5000’lik revizyonlu imar planlannı onadı. Bugünlerde askıya çıkması bekleniyor. Bundan sonra plan askıdan inince itirazlara cevap verilecek. Ardından 1/1.000’lik planlann Büyükşehir’de onanıp, Kartal Belediyesi’ne yollanması ve orada askıya çıkması bekleniyor.” Aynı çukur Uzun lafın kısası “Türk istemem” mantığıyla “dünyaca ünlü” bir ustaya çizdirilen proje, ödenen onca paraya rağmen bir türlü uygulamaya geçemiyor. Proje Türkiye’den bir mimara çizdirilseydi şu anda uygulanıyor olabilir miydi? Belki de. Ama en azından Topbaş’ın “bizimkiler çözemedi, başka alternatifler arayalım” demek için […]

2010’un AKM ile imtihanı

Mimar Tabanlıoğlu'nun Ekim 2008'de tamamladığı Atatürk Kültür Merkezi yenileme projesinin uygulama ihalesi dokuz ay sonra yapıldı. İnşaatın 210 günde tamamlanacağının söylenmesine rağmen, AKM'nin 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti'ne yetişip yetişmeyeceği belli değil.

Son serenler

/ KAŞ Antalya’nın dağlık kesimlerinde Lykia (Likya) lahitlerinden esinlenerek inşa edilen ve geleneksel mimariyi temsil eden arı kovanları yok oluyor. Seren adı verilen bu dev kovanların Elmalı, Korkuteli ve Kumluca ilçelerindeki son örnekleri de yitirilmek üzere. Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Halk Kültürü Araştırmacısı Öznur Tanal’a göre kimi örneklerinin geçmişi 17. yüzyıla kadar inen serenler, yöre insanının karakterini ve özgün mimariyi temsil eden çok önemli bir değer. “Dirim evi” Günümüze ulaşabilen az sayıdaki serenin, Elmalı’ya 11 kilometre mesafedeki Söğle köyleri ve Serkiz yaylasında bulunduğunu dile getiren Öznur Tanal, bu yapıların antik Lykia lahitlerinden (kayadan oyulan kapaklı mezar) esinlenerek inşa edildiğine dikkat çekiyor. Ancak mimarisiyle lahitleri çağrıştıran serenler, kullanım olarak tam tersi bir özellik taşıyor. “Lahitler antik dönemin ‘ölü evleri” sayılırken serenler, doğanın mucizesi sayılan arı hücrelerini harmanlayarak yaşamın hizmetine sunuyor” diyor Tanal. “Bu nedenle serenleri ‘dirim evi’ olarak isimlendirebiliriz.” Ardıç ağacından kalasların (dilme) destek olarak kullanıldığı serenler, taşla örülüyor. Ardıç ve taştan oluşan üç ile dört metrelik bu kaidenin üzerinde, ahşap bir oda bulunuyor. Bu odanın içinde, içi oyularak boru şekli verilmiş ardıç kütükler birer kovan vazifesi görüyor. Bir piramit gibi üst üste dizilen bu kovanlar bu görünümüyle, antik lahitlerin kapağını andırıyor. Toplam yüksekliği altı metreyi bulabilen serenler arıları ve balı, başta ayı olmak üzere vahşi hayvanlardan ve kötü hava koşullarından koruyor. Kovanların bulunduğu üst bölüme, kaidede kullanılan kalasların uçları basamak yapılarak çıkılıyor. İsmi de antik Mimarisi gibi seren isminin de Lykia kökenli olabileceği düşünülüyor. Antik Lykia başkenti Xantos’ta (Ksantos) bulunan Harpyler Anıtı’nın üst kısmında betimlenen mitolojik denizkızları “sirenler”, seren isminin ortaya çıkmasını sağlamış olabilir. Öznur Tanal bu bilgiyi, Arkeolog Ünsal Özçakır’dan aldığını belirtiyor. Sadece Antalya bölgesinde bulunan bu özgün yapıların geleceğe taşınması gereken bir değer olduğunu söyleyen Öznur Tanal son serenlerin, Elmalı’nın Söğle köyleri dışında Korkuteli İmecik Susuzu, Saklıkent Yazır Güzlesi, Kumluca Çakmak Yaylasıyla Göldağı eteklerinde ve Beydağları’ndaki […]

Peysaj mimarisi öğrencileri için uluslararası yarışma

İklim değişikliği, değişikliğin doğa ve hava koşullarına etkisi tüm dünyayı etkileyen bir sorun. Özellikle su miktarı ve kalitesinde azalma olan bölgelerde bu sorun fazlasıyla can sıkıcı olabiliyor. Peki, sizin, yeni çevresel koşullar yaratabilecek, su akışını sağlayan sistemlere yenilik getirebilecek bir fikriniz var mı? Sizin için ‘ütopya, özerklik, cennet’ kavramları hala değerli mi? Cevabınız “evet”se IFLA’nın (Uluslararası Peyzaj Mimarisi Federasyonu) organize ettiği öğrenci yarışmasına göz atmanızda yarar var. IFLA, tüm peyzaj mimarlığı bölümü öğrencilerinin katılımına açık bir yarışma düzenliyor. Amaç, bahçe ve şehir planlamasına olan ilgiyi canlandırmak ve insanla doğa arasında yeni bir denge oluşturacak tasarımlar yapmak. Görev: • Doğa veya insan çevresiyle ilgili en çok merakınızı uyandıran sorunun adını koymak ve bu sorunu belli bir bölgeye indirgemek • Soruna ilişkin yeni, yenilikçi ve ilham verici bir çözüm bulmak. Fikirleriniz ‘ütopya, özerklik, cennet, sürdürülebilirlik ve kendi kendine yetme’ konseptlerinden bir ya da daha fazlasını içermeli • Fikirlerinizi yansıtan plan ve tasarımları sunmak. Sunumda çeşitli grafik dizaynları ve tablolar kullanmak serbest • Maksimum 350 kelimenden oluşan, projenin özetini içeren bir dosya eklemek Yarışma jürisi dünyanın dört bir yanından önemli peyzaj mimarları ve öğretim görevlilerinden oluşuyor: Yarışma sonunda birinciye, peyzaj mimarlığı firması Han Group Korea tarafından 3 bin 500 Amerikan Doları; ikinciye, IFLA tarafından 2 bin 500 Amerikan Doları, üçüncüye 1.000 Amerikan Doları ödül verilecek. Son başvuru tarihi 1 Mayıs 2008 Ayrıntılı bilgi için: www.ifla2008.com